{"id":1678,"date":"2026-09-07T08:38:06","date_gmt":"2026-09-07T06:38:06","guid":{"rendered":"https:\/\/roosterriddle.com\/?page_id=1678"},"modified":"2026-09-07T13:12:10","modified_gmt":"2026-09-07T11:12:10","slug":"pse-research-programme","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/roosterriddle.com\/index.php\/pse-research-programme\/","title":{"rendered":"PSE Research Programme"},"content":{"rendered":"

Het \u2018PSE Research Programme<\/em>\u2019<\/strong><\/span><\/p>\n

Veel wetenschappen bestuderen georganiseerde systemen. De biologie onderzoekt organismen en ecosystemen, de neurowetenschappen hersenen en bewustzijn, de sociale wetenschappen groepen en instituties, en de informatica steeds complexere vormen van kunstmatige intelligentie. Daarbij keert steeds dezelfde fundamentele vraag terug:<\/p>\n

wat maakt iets tot een samenhangende organisatie die zich als zodanig kan handhaven in een veranderende omgeving?<\/em><\/p>\n

Het PSE Research Programme<\/em> vertrekt vanuit de gedachte dat aan zulke zeer verschillende vormen van organisatie mogelijk een gemeenschappelijk principe ten grondslag ligt:<\/p>\n

het Principle of Systematic Exclusion (PSE).<\/p>\n

De oorsprong van dat idee ligt in mijn biologiestudie aan de Vrije Universiteit Amsterdam (zie RoosterRiddle Project\/Inleiding\/ )<\/span>.
\nIn 1973 formuleerde ik het principe voor het eerst expliciet in de context van systeemtheorie, ecologie en biologische organisatie. De centrale gedachte was eenvoudig:<\/p>\n

wat blijft bestaan, kan dat alleen doordat binnen een bepaalde omgeving sommige mogelijkheden worden gerealiseerd en andere systematisch worden uitgesloten.<\/p>\n

In de ruim vijftig jaar daarna is die oorspronkelijke gedachte geleidelijk uitgegroeid tot een veel bredere vraag naar de aard van organisatie zelf.<\/p>\n

Een organisatie bestaat immers nooit op zichzelf. Zij bestaat binnen een Context, onderhoudt bepaalde relaties met die Context en sluit andere mogelijkheden uit. Daardoor kunnen grenzen, samenhang en identiteit ontstaan en gedurende enige tijd behouden blijven.
\nVanuit dit uitgangspunt onderzoekt PSE hoe organisatie ontstaat en blijft bestaan: hoe deze zich op verschillende schaalniveaus manifesteert en wat er gebeurt als eenmaal gevormde organisatie niet langer aansluit bij de werkelijkheid waarin deze moet functioneren.<\/p>\n

Dat laatste wordt echt belangrijk wanneer organisatie reflectief<\/em> wordt.
\nMensen reageren niet alleen op hun omgeving; zij bouwen ook voorstellingen, begrippen, theorie\u00ebn en verhalen waarmee zij die omgeving interpreteren. Die representaties kunnen intern volkomen samenhangend zijn en toch hun aansluiting bij de werkelijkheid verliezen.
\nBinnen PSE wordt daarom een fundamenteel onderscheid gemaakt tussen coherentie en congruentie.<\/em><\/p>\n

‘Coherence’ is de interne samenhang van een organisatie.<\/p>\n

‘Congruence’ is de mate waarin die organisatie nog past binnen de Context waarin zij moet functioneren.<\/p>\n

Daarmee loopt het onderzoek van een fundamentele ontologie van organisatie via biologische individualiteit naar bewustzijn, menselijke reflectie, kunstmatige intelligentie, instituties, ethiek en uiteindelijk culturele evolutie.<\/p>\n

PSE wordt daarbij niet gepresenteerd als een voltooide theorie die deze gebieden al verklaart. Het is opgezet als een wetenschappelijk onderzoeksprogramma: de voorgestelde principes moeten worden vergeleken met bestaande theorie\u00ebn, geconfronteerd met onafhankelijk wetenschappelijk onderzoek en waar mogelijk worden vertaald in hypothesen die kunnen worden onderzocht, bekritiseerd en verworpen<\/em>.<\/p>\n

De afzonderlijke monografie\u00ebn bouwen daarom stap voor stap op elkaar voort. De eerste delen leggen het conceptuele en ontologische fundament. De volgende onderzoeken wat dat fundament betekent wanneer het wordt geconfronteerd met concrete wetenschappelijke domeinen.<\/p>\n

 <\/p>\n

Het PSE Onderzoeks Programma bestaat uit de volgende monografie\u00ebn:<\/strong><\/p>\n

Monograph No. 1<\/a> <\/strong><\/em><\/span>\u2014 Foundational Charter – The PSE Research Programme<\/span><\/p>\n

Monograph No. 2<\/a><\/strong><\/em><\/span> \u2014 Ontology of Organization<\/p>\n

Monograph No. 3 \u2014 Biological Individuality – The Principle of Systematic Exclusion as a Relational Theory of Biological Individuality<\/span><\/p>\n

Monograph No. 4 \u2014 Reflective Organization and Transgression<\/p>\n

Monograph No. 5 \u2014 Consciousness in the Context of Systematic Exclusion<\/p>\n

Monograph No. 6 \u2014 Artificial Intelligence in the Context of Systematic Exclusion<\/p>\n

Monograph No. 7 \u2014 Institutions in the Context of Systematic Exclusion<\/p>\n

Monograph No. 8 \u2014 Ethics in the Context of Systematic Exclusion<\/p>\n

Monograph No. 9 \u2014 Attachment, Love and Social Cohesion in the Context of Systematic Exclusion<\/p>\n

Monograph No. 10 \u2014 Civilization and Cultural Evolution<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Het \u2018PSE Research Programme\u2019 Veel wetenschappen bestuderen georganiseerde systemen. De biologie onderzoekt organismen en ecosystemen, de neurowetenschappen hersenen en bewustzijn, de sociale wetenschappen groepen en instituties, en de informatica steeds complexere vormen van kunstmatige intelligentie. Daarbij keert steeds dezelfde fundamentele vraag terug: wat maakt iets tot een samenhangende organisatie die zich als zodanig kan handhaven… Lees verder PSE Research Programme<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-1678","page","type-page","status-publish","hentry","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/roosterriddle.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/1678","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/roosterriddle.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/roosterriddle.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/roosterriddle.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/roosterriddle.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1678"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/roosterriddle.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/1678\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1691,"href":"https:\/\/roosterriddle.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/1678\/revisions\/1691"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/roosterriddle.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1678"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}